مواد لازم برای خوشبختی: خودت به اندازهی کافی
دل نگارهها – چهارشنبه، ۶ خرداد ۱۴۰۵
مقدمه: خوشبختی یک دستور پخت نیست
چند وقت پیش از یکی از دوستانم پرسیدم: «به نظرت برای خوشبخت بودن به چه چیزهایی نیاز داریم؟»
یک لحظه فکر کرد و بعد گفت: «پول، عشق، کار خوب، سلامتی…»
بعد مکثی کرد و با لبخندی اضافه کرد: «… و کمی هم شانس.»
اما راستش، این جواب من را راضی نکرد. چون خیلی از آدمها را دیدهام که همهی این چیزها را داشتند، اما خوشبخت نبودند. و برعکس، آدمهایی را دیدهام که خیلی کم داشتند، اما لبخندشان از ته دل بود.
امروز میخواهم از «مواد لازم برای خوشبختی» حرف بزنم. اما نه از روی حدس و گمان. از روی علم. از نگاه روانشناسانی که تمام عمرشان را گذاشتهاند تا بفهمند چه چیزی واقعاً ما را خوشبخت میکند.
اولین ماده: برآورده شدن نیازهای اساسی (مازلو)
بیا از اول شروع کنیم. شاید نام آبراهام مازلو را شنیده باشی. او یکی از تأثیرگذارترین روانشناسان قرن بیستم است که با نظریهی معروفش «سلسلهمراتب نیازها» به ما فهماند که خوشبختی یک شبه به دست نمیآید .
مازلو گفت نیازهای ما مثل یک هرم هستند. اول باید نیازهای پایینتر را برآورده کنیم تا بتوانیم به سمت بالا برویم :
| سطح | نیاز | مثال |
|---|---|---|
| ۱ | فیزیولوژیکی | غذا، آب، خواب، سرپناه |
| ۲ | ایمنی | امنیت مالی و جسمی، ثبات عاطفی |
| ۳ | عشق و تعلق | دوستی، خانواده، رابطه عاطفی |
| ۴ | احترام | عزتنفس، موفقیت، احترام دیگران |
| ۵ | خودشکوفایی | شکوفایی استعدادها، رسیدن به پتانسیل واقعی |
مازلو معتقد بود تا وقتی گرسنهای یا احساس امنیت نمیکنی، نمیتوانی به این فکر کنی که «آیا زندگی معنا دارد؟» یا «چطور میتوانم بهترین نسخهی خودم باشم؟» .
اما این فقط شروع ماجراست. چون خیلی از ما تمام این پنج سطح را داریم، اما هنوز هم احساس خوشبختی نمیکنیم.
پس مواد دیگری هم لازم است.
دومین ماده: شفقت به خود (کریستین نف)
اینجاست که پای کریستین نف به میان میآید؛ روانشناسی که مفهوم «شفقت به خود» (Self-Compassion) را به دنیا معرفی کرد.
نف متوجه شد خیلی از ما آدمها، با خودمان مثل یک دشمن رفتار میکنیم. مدام خودمان را قضاوت میکنیم. مدام به خودمان میگوییم «بهتر از این باش»، «نکنه باز هم شکست خوردی»، «چرا نمیتوانی مثل دیگران باشی» .
اما تحقیقات نف نشان میدهد افرادی که نسبت به شکستها و نقصهای خود دلسوزی دارند، خوشبختی بیشتری را تجربه میکنند .
شفقت به خود یعنی سه کار ساده اما سخت:
۱. مهربانی با خود به جای قضاوت کردن
۲. یادآوری اینکه همه آدمها اشتباه میکنند (تو تنها نیستی)
۳. ذهنآگاهی؛ یعنی بدون اینکه در احساساتت غرق شوی، آنها را ببینی و بپذیری
نف در کتابش مینویسد: «بذرهای شفقت خود همین حالا هم در درونتان نهفتهاند؛ فقط باید آنها را آشکار کنید» .
و این یعنی: تو به اندازهی کافی خوب هستی. همین حالا. نه وقتی که لاغرتر شوی، نه وقتی که پولدارتر شوی، نه وقتی که همه به تو بگویند عالی هستی.
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.